خردنامه سعدی – ۱۷

آن کس از دزد بترسد که متاعی دارد
عارفان جمع بکردند و پریشانی نیست

——————————————————————————————

ایهاالناس جهان جای تن آسانی نیست
مرد دانا، به جهان داشتن ارزانی نیست

خفتگان را چه خبر زمزمهٔ مرغ سحر؟
حیوان را خبر از عالم انسانی نیست

داروی تربیت از پیر طریقت بستان
کادمی را بتر از علت نادانی نیست

روی اگر چند پری چهره و زیبا باشد
نتوان دید در آیینه که نورانی نیست

شب مردان خدا روز جهان افروزست
روشنان را به حقیقت شب ظلمانی نیست

پنجهٔ دیو به بازوی ریاضت بشکن
کاین به سرپنجگی ظاهر جسمانی نیست

طاعت آن نیست که بر خاک نهی پیشانی
صدق پیش آر که اخلاص به پیشانی نیست

حذر از پیروی نفس که در راه خدای
مردم افکن‌تر ازین غول بیابانی نیست

عالم و عابد و صوفی همه طفلان رهند
مرد اگر هست بجز عارف ربانی نیست

با تو ترسم نکند شاهد روحانی روی
کالتماس تو بجز راحت نفسانی نیست

خانه پرگندم و یک جو نفرستاده به گور
برگ مرگت چو غم برگ زمستانی نیست

ببری مال مسلمان و چو مالت ببرند
بانگ و فریاد برآری که مسلمانی نیست

آخری نیست تمنای سر و سامان را
سر و سامان به از بیسر و سامانی نیست

آن کس از دزد بترسد که متاعی دارد
عارفان جمع بکردند و پریشانی نیست

وانکه را خیمه به صحرای فراغت زده‌اند
گر جهان زلزله گیرد غم ویرانی نیست

یک نصیحت ز سر صدق جهانی ارزد
مشنو ار در سخنم فایده دو جهانی نیست

حاصل عمر تلف کرده و ایام به لغو
گذرانیده، بجز حیف و پشیمانی نیست

سعدیا گرچه سخندان و مصالح گویی
به عمل کار برآید به سخندانی نیست

تا به خرمن برسد کشت امیدی که تراست
چارهٔ کار بجز دیدهٔ بارانی نیست

گر گدایی کنی از درگه او کن باری
که گدایان درش را سر سلطانی نیست

یارب از نیست به هست آمدهٔ صنع توایم
وانچه هست از نظر علم تو پنهانی نیست

گر برانی و گرم بندهٔ مخلص خوانی
روی نومیدیم از حضرت سلطانی نیست

ناامید از در لطف تو کجا شاید رفت؟
تو ببخشای که درگاه تو را ثانی نیست

دست حسرت گزی ار یک درمت فوت شود
هیچت از عمر تلف کرده پشیمانی نیست

«عشق در غزل سعدی»

حمید جعفری / رادیو کوچه

روز پنج‌شنبه دوم اردیبهشت ماه،  همایش یک‌روزه «سعدی در غزل» با حضور جمعی از پژوهش‌گران در محل شهر کتاب مرکزی تهران برگزار شد. در این همایش که به مناسبت روز بزرگ‌داشت سعدی در شهر کتاب برگزار می‌شد چهره‌هایی چون دکتر «رضا داوری اردکانی»، دکتر ‌«نصراله پورجوادی»، دکتر «مریم حسینی»، دکتر «امیرعلی نجومیان»، دکتر «سعید حمیدیان»، دکتر «سعید سعید‌پور»، دکتر «مهدی محبتی»، دکتر «محمود فتوحی»، «کورش کمالی سروستانی»، «مهدی فیروزان»، «صفر عبداله»، دکتر «ضیا موحد»، دکتر «اصغر دادبه» و دکتر «ابراهیم خدایار» حضور داشتند. در سعدی نامه‌ی این هفته گزیده‌ای از سخنان دکتر امیرعلی نجومیان را خواهید شنید. این سخن‌رانی «واسازی عشق در غزل سعدی» نام داشت.

هم‌چنین یکی از زیباترین حکایات گلستان سعدی که در باب هفتم آن که «در تاثیر تربیت»  نام دارد را نیز در این‌جا خواهید شنید.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

دانلود فایل صوتی

«سعدیا، چون تو کجا نادره گفتاری هست»

این، دومین برنامه از سری برنامه‌های «سعدی‌نامه» رادیو کوچه است که فایل صوتی آن را در همین صفحه می‌توانید بشنوید.

شعر فارسی علاوه بر قالب‌های زیبایی چون غزل، مثنوی و قصیده قالب‌های متنوع دیگری نیز دارد که مسمط، یکی از آن‌هاست که پنج مصرعی آن «مسمط مخمس» و شش مصرعی آن «مسمط مسدس» نام دارد.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

دانلود فایل صوتی

غزلی که در ابتدای برنامه می‌شنوید با مطلع «مشنو ای دوست که غیر از تو مرا یاری هست»، یکی از عاشقانه‌ترین و زیباترین غزلیات سعدی است که برای معشوقی حقیقی و زمینی سروده شده است. ملک الشعرا بهار، این غزل را به صورت مسمط مسدس تضمین کرده است که به زیبایی جای معشوق را عوض می‌کند و همین غزل سعدی را در وصف خود او و برای جایگاه به کار می‌برد. این شعر زیبا را خواهید شنید و علاوه بر آن یکی از شیرین‌ترین حکایات گلستان سعدی که حکایت پیرمردی است که به عقد دختری جوان در می‌آید و دختر را هیچ روی سازگاری با پیر نیست.

این حکایت زیبا  از باب پنجم گلستان، در عشق و جوانی انتخاب شده است.

موسیقی‌ای که در این برنامه می‌شنوید از گروه «هم‌نوازان شیدا» است که کنسرتی بود در اردیبهشت ماه سال ۱۳۸۷٫ این قطعات بعدن در آلبومی زیر عنوان «وطنم ایران» منتشر شد. آهنگ‌سازی و تک‌نوازی تار این اثر از «محمدرضا لطفی» است و خواننده‌ی آن «محمد معتمدی». این اثر در دست‌گاه دشتی تنظیم شده و نوازندگان آن عبارتند از:

تار: محمدرضا لطفی، حمید خبازی، پویان بیگ لر، مازیار شاهی

تار ابریشم: فرخ مظهری

سه تار: حمید سکوتی

کمانچه:روزبه اسدیان، آرش کامور، حمیدرضا خلعتبری

نی: فرهاد زالی، هوشمند عبادی

سنتور:آریا محافظ

تنبک:احمد مستنبط

دف: شهریار فامیل نظری

عود : هادی آذرپیرا

دایره: عیسی شکری

پپیروز باشید

امام خمینی در وصف سعدی شیرازی می گوید :

شاعر اگر سعدی شیرازی است  –   بافته های من و تو بازی است